Қазақстанниң муқәддәс җайлири

«Тамғалы тас» петроглифлири Алмута шәһириниң шималида, 120 километр жирақлиқта, Или дәриясиниң бойиға орунлашқан. Мошу йәрдики хада ташларда сирлиқ худаларниң қияпәтлири, кейинки дәвирләрдики будда йезиқлири сақлинип қалған. Уларниң сани миңға йеқин. Мәзкүр петроглифлар арисида буддилар Шакиямуни, Амитабх вә Авалокитешвара қияпәтлири алаһидә орунни егиләйду. Будда йезиқлиридин ташқири руникилиқ қедимий түрк йезиқлириму бар. «Тамғалы тас» мәдәнийәт ядикарлиғи сүпитидә Қазақстан һөкүмитиниң һимайисидә. Шундақла бу йәр очуқ асман астидики будда дининиң ибадәтханиси болуп һесаплиниду.

Айрим ривайәтләргә мувапиқ, будда дини миссиясиниң әзалири Йәттисуға болған сәпиридә Или дәриясиниң бойиға тохтиған екән. Шу пәйттә қаттиқ йәр тәврәп, йоған хада таш ғулап чүшкән. Буддистлар буни сәпәрни тохтишниң бәлгүси дәп чүшинип, Һиндстанға қайтиду. Ғулап чүшкән хада ташларға буддилар сүрәтлирини селип қалдурған. Йәнә бир ривайәт бойичә, бу йәрдики сүрәтләрни қалмақлар салған.

Бу йәрдә илмий-тәтқиқат ишлири ХІХ әсирниң ахирида башланған, 1875-жили Чоқан Валиханов тәтқиқ қилған. 1897-1898-жиллири моңғулшунас алим Алексей Позднеев мошу йәрдики сүрәтләр вә йезиқлар һәққидә тәпсилий мәлумат бәргән.




Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *