Тәңритағниң марҗанлири

«Вәтәнпәрвәрликниң әң илғар үлгиси туғулған йәрниң тарихини мәктәптәоқутуштин башлиса наһайити яхши болидуТуғулған йәрниң һәрбир сейи вәидирлиритағлири билән дәриялири тарихтин учур беридуҺәрбир йәр намитоғрилиқ талай ривайәтләр вә һекайиләр бар… Туғулған йәргә болғанмуһәббәт Туғулған әлгә – Қазақстанға дегән вәтәнпәрвәрлик һистуйғуғаулишиду»

Н.Ә.Назарбаевниң «Келәчәккә нишанмәнивий йеңилиниш» сәрләвһиликмақалисидин.

«Қолда бар алтунниң қәдри болмас» демәкчи, көпчилигимиз пурсәт яр бәрсила чәт әлгә сәяһәткә чиқишқа алдираймиз. Әнди немә үчүн, сәпиримизни өз Вәтинимиздин башлимаймиз?.. Мәйли аләмниң йәттә карамитининиң биригә бериң, бирақ сиз өзгә әлдә жүрүп, туғулған йәргә болған муһәббәтни һис қилалмайсиз.

Вәтинини сөйгән инсан үчүн, униң һәрбир қум-тешиму бөләкчә иссиқ һәм қиммәт билиниду. Бепаян қазақ даласида аләмниң йәттә карамитидинму ешип чүшидиған талай тәңдиши йоқ мәнзирилик җайлар бар. Мана шуларни бир көрүп, бәһирлинип қайтиш үчүн елимиздин қиш-яз туристларниң айиғи үзүлмәйду. Буниң өзи биз үчүн чоң шан-шөһрәттур.

Дөләт Рәһбири «Келәчәккә нишан: мәнивий йеңилиниш» сәрләвһилик мақалисида «Туған жер» программиси асасида лайиһә түзүшниң лазим екәнлигини ейтип, униңдики үч йөнилишниң биридә «Аммивий әхбарат васитилири миллий әхбаратлиқ лайиһиләр билән системилиқ түрдә шуғуллиниши керәк» дәп тәкитләп өтиду. Шуни нәзәрдә тутқан һалда, Президентниң мақалисини хәлиққә тәрғип қилиштин авал, биз, «Қарадала тынысы – Қарадала нәпәси» гезитиниң коллективи язниң нурини чачқан иллиқ күнлиридин пайдилинип, йеқинда «Көлсай» дияриға берип, икки күн дәм елип қайттуқ. Жирақтин тәшна болуп, тәбиитигә әшна болған  Көлсайға апирар йолда Ақсай, Жалаңаш, Қарабулақ, Саты йезилирини бесип өттуқ. Йолниң икки чети чеки йоқ көк майсә, униң қойнида отлап жүргән төрт түлүк мал. Бу мәнзириниң өзи бир әҗайип мөҗүзә. Әнди Көлсайчу?..

Сүрәттин көргән бир бөләк, көз билән көргән тамамән башқа екән. Көлсайниң сүритигә қарап, тәбиитигә мәстанә болуп қалаттуқ. Әндиликтә, бу мәнзирини өз көзүмиз билән көрүп, сап һавасидин нәпәс алғанда, гәрчә мухбир болсақму, тәсиратимизни тил билән ейтип йәткүзүшкә аҗиз болдуқ.

Асман билән бой талашқан қариғайлиқ тағниң қақ оттурисида, алтун үзүккә ярашқан яқут көздәк пақирап, көзни чеқип, шилдирлап аққан сүзүк суни көргәндә, тәбиәттин маһир  рәссамниң йоқлиғиға көзүңиз йетиду. Һавасини десиңизчу?! Түрлүк-түмән тағ гүл-гиялириниң һидини худди җәннәтниң һидди дейишкә болиду. Тағниң салқин шамилида суниң йүзидә ушшақ-ушшақ долқунлар пәйда болуп, Көлсайниң һөснигә техиму һөсүн қошуп турғандәк. Мана бу көрүнүшни көргәндә, өзиңизни бәәйни шу сүрәтниң ичидә жүргәндәк һис қилисиз. Көз билән көрүп, жүрәк билән сезиш дегән мошу охшайду.

Маңа һәм кәсипдашлиримға әстин чиқмас дәм елиш күнлирини һәдийә қилған, умумий мәйдани 161,045 миң гектарни тәшкил қилидиған «Көлсай көлдері» дөләтлик тәбиий паркини туристларни көпләп җәлип қилидиған бепаян елимизниң әң гөзәл җайлириниң бири дәп ейтсақ мубалиғә болмас. Парк территориясидә деңиз бетидин 1800 – 3500 метр егизликтики тағ-идирларда өсидиған өсүмлүкләр билән һайванат дунияси, баш-учи йоқ булақ сулири билән тинип турған көлләр, қирлиқ ландшафтлар учришиду. Сәп түзгән қоюқ, қелин қариғайлар һәм миңхил өсүмлүк түрлири бу тәвәниңла әмәс, Қазақстанимизниң бебаһа байлиғидур. Алмута вилайитиниң Талғир вә Райымбек наһийәлириниң территориясидә орунлашқан Көлсай дәриясиниң еқимида үч көл орунлашқан болуп, улар Жуқарқи Көлсай, Оттура Көлсай вә Төвәнки Көлсай дәп атилиду. Бу көлләрни «Шималий Тянь-Шаньниң марҗанлири» дәпму атишиду. Көлсай сүйидә белиқниң бирнәччә түри бар. Шундақла, сүт әмгүчи җаниварларниң 29, қушларниң 197,  йәр беғирлиғучилар билән қошмаканлиқларниң 2 түри өмүр сүрсә, өсүмлүкләрниң 704 йеқин түри өсиду. Тәбиитидин бай, туризм яхши тәрәққий әткән Көлсай һәққидә әл еғизида һәрхил  ривайәтләрму көп.

Дәм елиш орнида Англия вә Франция қатарлиқ чәт әлдин кәлгән биртоп туристларни учраттуқ. Дәрһәқиқәт, Көлсайниң әтрапиға тикилгән кигиз өйләр, самовар вә нәқишләнгән орун-көрпиләр һәммиси қазақ хәлқиниң турмуш мәдәнийитидин дерәк берип турупту. Су бойида, қазақниң күйини тиңшап олтарған чәт әлликләрни Қазақстанниң көз тоймайдиған тәвәсидики бир карамәт күч жипсиз бағлап турғандәк. Дөләт Рәһбири өзиниң «Келәчәккә нишан: мәнивий йеңилиниш» мақалисини йезиш җәриянида бепаян Вәтинимизниң ушбу әвзәлликлирини көз алдиға кәлтүргән болса керәк, әтималим. Чүнки мошуниң һәммисини өз әйни билән көргинимдә мениң туғулған йеримгә, Вәтинимгә дегән муһәббитим техиму ешип, Қазақстандәк әлдә туғулғинимдин һәқлиқ йосунда мәғрурландим. Туғулған йеримизни қоғдаш, асраш һәм қәдирләш – уни  сөйүштин башлинидекән. Демәк, Қазақстанниң келәчиги – яш әвлатниң Вәтәнгә болған муһәббити билән чәмбәрчас бағлиқ.

Һә, «Миң аңлиғандин – бир көргән әла», демәкчи бир күнлүк вақтимизни бөлүп, Көлсайниму көрүп қайттуқ. Елимиздә, Көлсайдин башқиму әҗайип көркәм җайлар бар. Туризм җәһәттин наһийәдики нами мәшһур Чарин каньони һәм аришаң сулири бизниң пәхримиз. Биз, туғулған йеримизниң қәдрини чүшинип, асрашни билсәк, әлниң мәртивисиниң шу қәдәр өрләйдиғанлиғи чоқум. Көңлүмизгә илһам отини салған Көлсайдин башланған сәпиримизниң буниң биләнла чәкләнмәй, йәниму давамлишидиғанлиғиға ишәнчим камил.

Сабирәм ӘНВӘРОВА.Уйғур наһийәси.




Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *