Һөкүм

Юнус билән Әләнур көптин бери күткән нәвриниң дунияға кәлгинини аңлап, пәришан болмақта. Оғли Зайирниң өйләнгинигә төрт жилдин ашсиму, улар техи нәврә сөймигән еди. Келини Тумарис биринчи балиға һамилдар болғанда, улар бәк хошал болуп кетиведи. Бала туғула-туғулмайла Юнус әл-ағинилирини жиғип, биринчи нәврисини «жуюп», үч күн тойлиди. Лекин уларниң хошаллиғи узаққа бармиди, нәвриси икки һәптидин кейин чачирап кәтти. Пахландәк татлиқ туғулған балиға «көз тәгди» дәп ойлиған улар, оғли билән келинини «Силәр техи яшқу, худайим йәниму бала берип қалар» дәп бәзлиди. Дегәндәкла, көп өтмәй Тумарисниң йәнә қосақ көтәргинини аңлиған ата-ана нәврә көрүш үмүтини үзмәй, күн санап жүргәндә, алтә ай болған бала бойидин аҗрап кәтти. Бу келишмәсликләргә немә дейишни билмәй, улар келинини дохтурларға қаритип, даваландурғандин кейин «Яратқан егәм тәл-төкүз бир пәрзәнт бәрсекән» дәп сорап, йәнә бир жилни үмүт билән өткүзди. Бир күни келини дохтурға берип келип, қейинанисиға өзиниң йәнә һамилдар екәнлигини ейтти. Ата-ана келинигә оқәт қилғузмай, күн санап, ай санап, арзу қилған нәвриниң туғулушини тақәтсизлик билән күтти.
Юнус бәк балиҗан еди. Оғли болса, униңға нисбәтән еғир-бесиқ, ғәм-ғуссисиз жүрәтти. «Оғлум маңа тартмиди, бала биләнму анчә кари йоқ. Бу бала һәҗәп беғәм болуп өстиғутаң», дәп ойлатти ата. Өзимиғу яш вақтида балилиқ болушни ойлиматти. Оюн-тамашиға тоймай, коча кезип жүргинидә ата-аниси уни мәҗбурлап дегидәк өйләп қоюведи. Бирақ у өйлинипму хелә вақитқичә яш қизларни әгип жүрди. Пәқәт Зайир дунияға кәлгәндин кейинла у өзини тутуп, кона тонуш қизлири билән хошлишип, еғир-бесиқ, көйүмчан ата болалиди. Һазир бошқа өткүзгән яшлиқ дәври есиға кәлсә, униң ойлири жираққа кетиду…
Юнус егиз бойлуқ, бөдрә чачлиқ, қамәтлик жигит еди. Мәктәпни пүтәргән жили у оқушқа чүшәлмәй, һәрхил ишларда ишләп жүрди. Кейин у бир ағиниси билән яйма базарға чиқип, сода-сетиқ ишлири билән шуғулланди. Юнус сода қилип жүргән яш қизлар билән оңайла тил тепишип кәтти. Бош вақтини кафе, барларда өткүзүп, таң атқичә тамашә қилидиған адәт чиқарди. Ата-аниси оғлидин әнсирәп, «өйләп қойсақ түзилип қалар» дегән үмүттә униңға лайиқ издәшкә башлиди. Достлириниң, туққан вә тонушлириниң қизлирини тапса, оғли уларға задила көңүлләшмиди. «Қизларниң һәммиси охшаш, пули барниң арқисидин өзлири жүгрәйду» дәп задила тонушқили унмиди. Оғлиға сөз өткүзәлмигән аниси һәйран болуп: “Товва, бу заманниң яшлири қандағуй?! Бизниң дәвримиздә қизлар уят, номус дегәнни биләтти. Жигит қизни өзи таллап тонушатти. Һә, һазирзә, қизлар жигитләрниң кәйнигә киривалидекән” десә, атиси “Һазирқи яшлар Ғәрипниң һаят тәризини лайиқ көридекән әмәсму, аниси”, – дәп аялини бәзлигәндәк болди.
«Достлиридин» зериккән Юнус ахири өзи билән биллә оқуған Әләнур исимлиқ қизға өйлиниш қарариға кәлди. Ата-аниниң көңли әндила хатирҗәм болушиға Юнусни һәрбий хизмәткә – Павлодарға елип кәтти. Өйлинип, яш аилә шараитиға әндила үгинишкә башлиған Юнусқа һәрбий һаят оңай болмиди. Пәйдин-пәй һәрбий тәртипкә үгинип, дәм елиш күнлири шәһәрни арилап жүрүп, Альфия исимлиқ татар қизи билән тонушуп қалди. Қамити өзигә ярашқан жигитни яхши көрүп қалған қиз уни өйигә тәклип қилди. Икки яш әнди бош вақитлирини биллә өткүзидиған болди. Әйнә шундақ көңүл көтирип жүргән күнләрниң биридә Юнус аялиниң оғул бошанғанлиғи тоғрилиқ телеграмма алди. У әтисила үч күнгә рухсәт елип өйигә барди. Дунияға әндила көз ачқан омақ пәрзәнт Юнусниң қәлбини ләрзигә салди. Атилиқ меһри ойғинип, у әнди өзигә-өзи кона адәтлирини ташлашқа вәдә берип, аяли билән инақ яшап, Зайирни чоң қилишқа бәл бағлиди. У заманларда ишләпчиқириш карханилириниң һәммиси дегидәкла йепилип, яшларға иш йоқ еди. Шуңлашқа уларниң тәңдин-толиси базарларда тиҗарәт билән шуғуллинидиған. Зайирму мәктәпни пүтирип, «Болашақ» базирида сода қилип, өз алдиға дукан ачти. Оқити илгири бесип, тапавити яхши болғиниға хошал болсиму, ата-аниси униң оқуғинини халатти
“Дада, әнди оқуп нәгә барай. Униңдин көрә, мошу оқитимни давам қилсам яман болмас, дәп ойлаймән. Аз күндә йәнә бир дукан ачидиған оюм бар. Әнди оқушқа чүшүп, уни пүтәргичә йешим оттуздин ашиду. Дипломни сандуққа селип қоюп, базарда сода қилип жүргәнләр аз әмәсқу?” деди у атисиға.
Аридин көп өтмәйла Зайир бир қизниң сүритини ата-анисиға көрситип, «Исми Тумарис» деди. Чирайи иллиқ көрүнгән қиз ата-анисиғиму йеқип қалди. У қиз дадиси билән базардики ашханиларниң биридә ишләйдекән. Улар әсли Чимкәнттин болуп, һазир базарға йеқин бир өйдә иҗаридә туридекән. Зайир у қиз билән шу ашханида тонушқан охшайду. Юнус билән Әләнур болғуси қудилар билән тонушуп, көп өтмәй Зайирни өйләп қойди. Тумарис ақ үзлүк, сипайә, ата-анини һөрмәтләйдиған яхши келин болуп чиқти.
Бу дөрән Тумарис йәнә оғул бошанди. Лекин үч күн өткәндин кейин дохтурлар Зайирға балиниң тәл-төкүз әмәслиги һәққидә хәвәрлиди. Раст-ялғинини аңлаш үчүн кәлгән ата-анисиға дохтурлар «Бала паталогиялик чәтнәш» билән туғулғанлиғини, униң келәчәктә өз алдиға йәр дәссәп маңалмайдиғанлиғини вә әс-һошиниңму толуқ әмәслигини ейтти. «Униң асасий сәвәви, қанниң бузулуши яки әр билән аялниң қан тәркивиниң бир-биригә дурус кәлмигәнлигидин төрәлминиң нормал тәрәққий етиши өзгәргән болуши мүмкин» дәп чүшәндүрди баш дохтур. Бу хуласиниң дуруслиғиға ениқ көз йәткүзүш үчүн Зайир билән Тумарисниң анализлирини елип, қан тәркивини тәкшүрүшкә әвәтти.
– Бу немә аламәтту, – деди Әләнур көзидин тарамлап еқиватқан яшлирини сүртүп. – Шунчә күткән нәвримизниң мейип болғини немиси?! Икки балидин айрилған келин дохтурларниң дегинини қилип, бир жил даваланди әмәсму. Әнди Яратқан егәм тәл-төкүз бала берәр дәп күткән үмүтимиз йәнә вәйран болғиниму?!
Үч күндин кейин Зайир билән ата-анисини дохтурлар чақирип, тәкшүрүшниң нәтиҗисини көрсәтти. Зайир билән Тумарисниң қан тәркиви 98,1 пайиз охшаш чиқипту. Бу хәвәрни аңлиған Юнус аң-таң болуп, қаттиқ қайғурди.
– Дохтурлар хаталишиши мүмкинғу?! Улар дегәндәк болмас, Алла буйриса, нәврәм тәл-төкүз туғулар.
– Мундақ охшашлиқ пәқәт ата-ана билән пәрзәнтниң яки бир туққан қериндашларниң қенида болуши мүмкин, – деди баш дохтур һәйран болуп еғизиға гәп кәлмәй қалған Юнусқа тиклинип.
Юнус бу хәвәрни аңлиши билән деми ичигә чүшүп, ғәмдә қалди. «Бу қандақ болғини? Зайир билән келиним қандақ йеқин туққан болуши мүмкин?» деди у ичидә. “Келиним чимкәнтлик. Оғлум дунияға кәлгәндә, туғутханида тегишилип кәттиму йә?».
Юнус өзиниң яш вақлирини әслиди. Бирнәччә қизлар билән йеқин алақида болуп, мәхсәтсиз тамашә қилди. Лекин улар мошу шәһәрдин вә униң әтрапидики йезилардин болидиған. Уларниң ичидә шох вә назинин гөзәлләрму бар еди. Юнус у қизларниң исимлирини унтуғини нәвақ. Раст, өзи билән йеқин арилашқан үч қизниң исми һели ядида, лекин улар шәһәрлик қизлар еди… Юнус өз ойидин өзи чөчүгәндәк болуп, яшлиғида наданлиқ билән қилинған ишлириға пушайман қилди. Қәлбини азаплаватқан соалларға җавап издәтти. Һәр һалда болуватқан ишлар өзиниң ойланмай өткүзгән яшлиқ дәвриниң нәтиҗиси болуши мүмкинлигигә көзи йәттидә, кәчлик ғизадин кейин келининиң альбомини ечип, униңдики сүрәтләргә көз жүгәртишкә башлиди. Тумарисниң кичик вақтидин тартип һәр жили чүшкән сүрәтлири, ата-анисиниң, йеқин туққан вә достлириниң сүрәтлири көп еди. Пәқәт ахирқи бетидики конирап қалған сүрәт Юнусқа тонуштәкла көрүнүп, диққитини җәлип қилди. Униң кәйнидики «Тумарисқа он ай, Павлодар шәһири» дегән йезиқни көрүши билән униң тән-тенигә титирәк олашти. Сүрәттики аял униңға тонуштәк көрүнди. Һәрбий хизмәттә жүргән күнлирини әсләп, Юнус ахири сүрәттики Альфияни тониди. «Тумарисқа у қандақ туққан болуши мүмкин? У яқ – татар қизи, қудилар болса, бири – өзбәк, бири – уйғур, келинимизму уйғур, пәқәт исми охшаш болғини билән башқа Тумарис болуши керәк», дәп ойлиди Юнус. Әтиси қизини йоқлап кәлгән Санийәмдин Әләнур келини тоғрилиқ тәптишләп сорашқа башлиди. ДНКниң нәтиҗисини аңлиған қудиси һекайисини башлиди:
– Мән мошу күнгичә һечкимгә бу сирни ейтмиған едим, лекин силәр бүгүн һәқиқәтни билишиңлар керәк, – деди. – Абдуллам иккимиз Павлодар шәһиридә сода ишлири билән берип, Альфия дегән житим қизниң өйидә иҗаридә турдуқ. У яқ заводта ишләп, декретқа чиққан екән. Аридин бираз вақит өтүп, Альфия қиз бошанди. «Балиниң атиси ким? Немишкә униңға хәвәр берип, ярдәм соримайсиз?» десәм, у күлүпла қоятти. Қизи бир яшқа киргәндә уни ағриқханиға әмиләткә салғузғили кетип барғинида, машина уруветип, Альфия вапат болдидә, бала аман қалди. Йеқин һечкими болмиғачқа, уни өзимиз йәрләп, қуръан оқуттуқ. Бизниң балимиз йоқ үчүнму, әйтәвир, балиға меһримиз чүшүп, Тумарисни беқивалдуқ. Һәммә рәсмийәтләрни җөндигәндин кейин, Чимкәнткә көчүп кәлдуқ. Рәмәтлик аз күн бурунла маңа өз сирини ачқан. Бир солдат жигитни яхши көрүп қалған екән, лекин униң аяли барлиғини билип, өзиниң һамилдар екәнлигини ейтмапту. «Мән өзәм үчүн дунияға елип кәлгән қизимни пәқәт өзәмла беқип чоң қилимән», дәп у Тумарисни бағриға басатти. Лекин уларниң тәғдириниң мундақ боларини ким билгән дәйсиз?
Бу сөзләрни аңлиған Әләнур гәп қилмай, хелә олтирип қалди. Юнусниң яш вақтидики сәргүзәштилирини билсиму, униңға өзи яхши көрүп турмушқа чиққан. Лекин мундақ боларини һеч ойлимиған еди.
Юнус икки қоли билән бешини тутқан һалда хиял сүрүп хелә олтарди. Яшлиғида «дунияниң раһити мошу» дәп немә қилип қойғинини у әндила чүшәнди…
Тумарис йолдиши Зайирниң өз акиси екәнлигини билгәндин кейин, жиғлаверип, сүти соғулуп кәттидә, балиға сүнъий сүт берип тамақландурушқа мәҗбур болди.
– Бала әммигәндин кейин бирнәччә күн мошу өйдә қалсун. Қизим өзигә кәлгәндә, бовақни елип кетәрмиз – дедидә, Санийәм қизи Тумарисни өйигә елип кәтти.
«Өзәм тапқан балаға, нәгә барай даваға» дәп ойлиған Юнус қудисиниң гепидин өзигә нисбәтән ейтилған кинайини сәзгәндәк болди. У әнди бовақни һәр қолиға алғанда: «Бу мениң бәңваш яшлиғимниң нәтиҗиси. Яш қизларниң келәчигини ойлимай, һәммисини йеник мүҗәз һесаплап, қилған гуналирим үчүн Алла тааланиң маңа чиқарған һөкүми. Әнди бу җазани пәқәт өзәмла тартишим керәк. Мону гунасиз наресидини өзәм беқип, дәрдини өзәм тартимән» дәтти көз яшлирини йошурмай.
Әләнур нәврисиниң бешини сийпап, уни йолдишиниң қолидин елип, бағриға басти…

Иззәт ЙҮСҮПОВА.




Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *