Қаштики ақ күмүч рәң алсиму…

Иврайим БАРАТОВ, “Уйғур авази”/ Шундақ адәмләр барки, өзигә, худди магниттәк, тартипла туриду. Ундақлар билән мунасивәт қилсаң кәйпиятиң көтирилип, ширин һис-туйғуларға берилип кетисәндә, турмушниң тирикчилик-какунчилиғини унтуп, күндилик һаятиңниң мошундақла дайим шат-хорам өтидиғандәк һаләткә чүшүп қалисән. Шәхсән өзәм кона тунушум, худди акамдәк болуп кәткән Вайитҗан Мәшүровни учритип қалсам, әйнә шундақ һаләтни баштин кәчүримән. Чүнки Вайитҗан ака тәбиитидин хушчақчақ, қолидин кәлсә яхшилиқ қилишқа алдирайдиған, гәп-сөзи билән журүш-турушидин һәқиқий зиялиларға хас болған жуқури мәдәнийәтни көрүшкә болидиған инсан.
Вайитҗан Сейитахун оғлиниң маңа “худди акамдәк болуп кәткининиңму” өзигә чушлуқ кичиккинә тарихи бар. Униң дадиси – Сейитахун Мәшүров, уйғур журналистикисиниң көрнәклик вәкили, узун жиллар давамида гезитимизда җавапкәрлик лавазимларни егиләп, өзиниң өткүр қәлими билән кәң тонулған иҗаткар.
Маңа хелә заман Сейитахун ака билән биллә ишләш несип болди вә уни өзәмниң устази дәп билимән. “Бир оғлум, бәш қизим бар, дәйдиған Сейитахун ака, оғлум пәрзәнтлиримниң тунҗиси, бирақ, саңа ейтай, әркиси әмәс”. Устазимниң бу сөзигә анчила ерәң қилип кәтмигән екәнмән. Кейинирәк, Вайитҗан ака билән арилишишқа башлиғандин кейин билдим, ишләмчанлиғи билән кәмтарлиғи уни техиму сөләтлик қилип туриду.
Әйнә шу Сейитахун ака вапат болғанда, “Уйғур авазиниң” шу кәмдики баш муһәррири Йолдаш Азаматовниң тәшәббуси билән мәрһумниң исмини әбәдийләштүрүш мәсилиси көтирилип қалди. Дәсләп өзиниң киндик қени тамған Кәтмән йезисида бир кочини униң намида аташ қарар қилинди, бирақ Йолдаш Абдуқадир оғли наһийә мәркизидин бир кочини елиш тәрәпдари болуп турувалди вә наһийә һакими Владимир Тохтасуновқа мошундақ мәзмунда хәт йезиш керәклигини маңа тапшурди. Мошу мәсилиниң барлиқ рәсмийәтлирини биртәрәп қилғичә маңа Вайитҗан ака һәмра болуп жүрди. Ахири, шу жиллири Чонҗа йезисиниң һакими болған Шәмахун ака Нурумовниң яр-йөләк болуши түпәйли, Чонҗидики бир коча Сейитахун Мәшүровниң намида аталди. Шундақ қилип, Вайитҗан маңа – ака, мән униңға ука болуп қалған едуқ.
Жуқурида қәйт қилғинимдәк, Вайитҗан ака дост қәдригә йетидиған улар билән һәм хошаллиқниму, һәм қайғуниму бөлүшүшни билидиған инсан. Шуңлашқа болса керәк, униң достлириму нурғун. Шуларниң бири – сәпдиши Юрий Ешенко. Униң, бизниң илтимасимизға бола, Вайитҗан Сейитахун оғли тоғрилиқ ейтқанлириға қулақ селип көрәйли:
Мән Вайитҗан билән бир шәһәрдә әмәс, бәлки бир кочида чоң болдум, – дәйду у, – бир мәктәптә оқудуқ. Һәр иккимиз шу дәвирләрдә наһайити аммибап болған политехника техникумида тәһсил көрдуқ. Һәр иккимиз әла баһаларға оқудуқ, студентларара футбол вә чаңғу мусабиқилиридә бир команда тәркивидә болдуқ. Ейтмақчи, Вайитҗан болупму футболни яхши ойнатти. Әгәр у футбол ойнаветип, путини сундурувалмиған болса, ишәнчим камилки, чоң футболдиму муваппәқийәт қазинар еди. Техникумни тамамлап, һәр иккимиз җумһурийәт Билим бериш министрлигигә ишқа орунлаштуқ. Вайитҗан Сейитахун оғли бу министрликтә қатардики ихтисатчидин Малийә бөлүминиң башлиғи, министрниң ярдәмчисигичә болған хизмәт пәләмпәйлирини бесип өтти. Андин Рәһбирий вә илмий-педагокилиқ кадрлар Баш башқармиси башлиғиниң орунбасари лавазимини егилиди. Униң мана мошу министрликтә менеджмент, ихтисат вә малийә саһалирида топлиған тәҗрибиси заман өзгирип, базар ихтисади мунасивәтлири қелиплашқан бүгүнки дәвирдә, бәк һаҗәт екәнлигини көрсәтти. Униң Қазақстан Җумһурийитиниң Бажхана комитети Назарәт-ревизия хизмитиниң башлиғи лавазимиға тәклип қилиниши вә, кейинирәк, мәзкүр Комитетниң мәркизий аппаратидики рәһбирий лавазимларниң бирини егилиши әйнә шу вәҗидиндур.
Кәсипдишиниң ейтишичә, Вайитҗан ака аллиқачан һөрмәтлик дәм елишқа чиқип кәткән болсиму, иштин қол үзгини йоқ, чүнки малийә саһаси бойичә у өз ишини йетүк билидиған мәтәхәссисләрниң бири. Шуңлашқа болса керәк, бүгүн һаятиниң 70-баһарини қарши еливатқан у елимиздики әң чоң миллий холдингларниң бириниң тәркивидики “Мангистаумунайгаз” акционерлиқ җәмийити Назарәт-ривизия комиссиясиниң турақлиқ әзаси, “Шәрқий Қазақстан ун-арилашма йәм комбинати” акционерлиқ җәмийити Мудирлар кеңишиниң мустәқил мудири, “Наследник” җавапкәрлиги чәкләнгән йолдашлиғиниң Билим вә тәрбийә бөлүминиң рәһбири. Шундақла саһаға мунасивәтлик бир түркүм ишләпчиқириш орунлири вакаләтлик қилидиған Байқиғучилар кеңишиниң әзаси.
Мана шундақ җавапкәрлик хизмәтләрни егиләватқанлиғиға қаримай, Вайитҗан ака бош вақит тапсила спорт залиға алдирайдиғанлиғи шәхсән маңа яхши мәлум.
Алмутидики Мәркизий стадион 1958-жили ечилди вә “Қайрат” футбол клуби бу стадиондики дәсләпки матчини Алий лигиға өткән 1960-жили Лениградниң “Адмиралтейц” клуби билән өткүзди. Һели ядимда, матч 0:0 һесави билән тәң аяқлашти, – дәйду Вайитҗан ака. – Буни ейтиватқинимниң сәвәви, мана шуниңдин буян мән “Қайратниң” Алмутидики барлиқ оюнлириға беришқа тиришимән. Әгәр у күни иш баби билән шәһәрдә болмай қалсам, өзәмни қояр җай тапалмай қалимән.
Униң футболға мундақ қизиқишиму тәсадипи әмәс. Кичигидин футбол ойнап, кәспийләр дәриҗисидә мәшиқлинипму жүрди, һәтта армиядә хизмәт қилғанда Шималий Кавказ һәрбий округи талланма командисиниң тәркивидә ойниди. У арман ичрә “Әгәр путумни сундурувалмиған болсам…” дәп әпсуслинип ейтса, тәвринип кетисән, бу оюн тоғрилиқ еғиз ечип қалсаң, болди, гепи түгимәйду, дуния футболиниң түнүгүнки вә бүгүнки нәпәсини зир-зивиригичә ейтип бериду. “Бүгүн қешимдики ақ күмүч рәң алсиму, яш чеғимда таллавалған кәспимдин вә, худди қизға ашиқ болғандәк, мәйлим чүшүп қалған футболдин кәчмидим. Буларсиз һаятимни тәсәввур қилалмаймән. Тәлийимгә, бүгүнки тәрәққият, мәйли Европида, мәйли Латин Америкисида болсун, халиған командаңниң оюнини уттур көрүшкә мүмкинчилик бериду. Шуңлашқа бәзи күнлири телевизордин таң атқичә ухлимай футбол көридиған вақитлирим болуп қалиду”, дәйду Вайитҗан ака әмигидин мәмнун болуп. Буниңға мән униң йәнә мошу қизиқишлирини қошумчә қилмақчимән: Омар Һәйямниң рубайилирини ядқа билиду, Пьер Жан Беранжениң шеирлирини оқушни яқтуриду, Михаил Булгаковниң иҗадийити билән әтраплиқ тонуш вә һаказилар.
Атақлиқ француз язғучиси Виктор Гюго мундақ дегән екән: “Һәрқандақ адәмниң үч хулқи болиду: биринчиси, башқилар бәргән хулуқ; иккинчиси, өзигә өзи беридиған хулуқ; үчинчиси, һәқиқий өзигә хас хулуқ”. Шундақ екән, биз бу мақалида һәқиқәтәнму Вайитҗан акиниң пәқәт өзигә хас хулқини ейтип өттуқ, дәп ойлаймән.




Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *