Тікелей эфир
Тікелей эфир
МАҢЫЗДЫ
  • Біздің сұхбат
  • 29 Қазан, 2020

Ерлан Жұрынбаев, Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі: Жаңа жағдайға бейімделіп келеміз

2020 жыл Қазақстанның ғана емес, әлем тарихында дүниені жайлаған, талайды жалмаған індетпен есте қалатын шығар. Пандемияның зияны тимеген сала кемде-кем. Соның ішінде руханият пен өнер, мәдениет пен спорт, әсіресе ­туризм саласы ақсап қалды. Біздегі жағдай қалай? Вирусты да өршітпей, өнерді де өлтірмейтін жолмен жүре алдық па? Бұл сұрақтарға Мәдениет және спорт министрінің кеңесшісі Ерлан ЖҰРЫНБАЕВ жауап берді.

 «Пандемия өнер адамдарының жұмысын тоқтатты» деп дабыл қағып жүр жұрт. Шынымен солай ма?

– Ақиқатында еңбек етемін деген адамға ештеңе тосқауыл бола ­алмайды. Өнер – шексіз, шекарасыз дүние. Сол себепті бұл сала тоқтаусыз дами береді. Дегенмен, руханияттың әрдайым өз биігінен көрінуі мемлекеттің қолдауына тікелей тәуелді. Міне, нақ сол мемлекеттік қолдаудың нәтижесінде әлемдік ахуалдың қиындағанына қарамастан тоқтамаған іс көп.

– Ендеше сол жұмыстарға, әсіресе министрлікке қарасты жауапты салаларға жеке-жеке тоқталсақ. Театр тоқырамады ма? Барлығы есігін қымтағанда музейлер қайтіп күн көреді? Бәрінен бұрын латын графикасы өз қазанында қайнап жатқандай көрінеді...

– Иә, расында да алаңдататын сауалдар көп. Биылғы жұмыстарды қазір ойша қорытындылап отырсам, министр Ақтоты Райымқұлованың басшылығымен шұғыл шешімдер қарастырып, жаңа жағдайға бейімделуге тура келген сәттер көз алдыма келеді. Десек те, алмағайып уақытта да бастапқы жолымыздан, мақсатымыз бен бағытымыздан айнып қалуға болмайды.

Өнер жанашырларының алаңдағанына қарап, бір жағынан, руханиятқа жанашырлар көп екен ғой деп қуанамыз. Екінші жағынан, ол алаңдау бізге жауапкершілік жүктейді. Театрлар тоқырап қалған жоқ, кейбірі тіпті түрленіп келеді. 2020 жылы Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық Опера және балет ­театры мен «Астана Опера» опера және ­балет театры ТМД елдерінің үздік опера және балет театрларының рейтингісінде үздік 5 опера және балет театрларының қатарына енді. Қазақстанның екі ­театры: Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық қазақ музыкалық-драма ­театры мен С.Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық драма театрына Үкіметтің қаулысымен «Академиялық театр» мәртебесі берілді. Нұр-Сұлтан қаласында Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық музыкалық драма театры жаңа ғимараттың құрылысы аяқталды. Театр ұжымы 2020 жылдың 30 қазанында Елордамызда бой көтерген жаңа ғимараттың шымылдығын «Абай» әдеби-композициялық қойылымымен ашуды жоспарлап отыр.

Музейлеріміздің жұмысы да жанданып келеді. 2020 жылғы қорытындыда онлайн турлар мен виртуалды экскурсияларға көп барған рейтингте ТМД елдерінің тарих және мәдениет үздік музейлері арасында үздік 5 музейдің қатарына Нұр-Сұлтан қаласындағы Ұлттық музейі мен Алматы қаласындағы Орталық мемлекеттік музейі енді.

Ал латын графикасына көшу мәселесі – бір күннің шаруасы емес. Қазақ тілін ­латын графикасына кезең-кезеңімен көшіру жұмыстары жалғасып жатыр. Беделді ғалымдар, қоғам өкілдері мен сарапшылар тарапынан әліпбидің 40 жобасы ұсынылды. Осыған қарап, бұл мәселені өз қазанында ғана қайнап жатыр деуге келмейді. Ұсынылған әрбір жоба толық зерттелді, ашық республикалық талқылаулар мен ғылыми сараптамалар ұйымдастырылды. IT саласы мамандарының пікірлері тыңдалды, әріптердің Unicode стандарттарына сәйкестігін ескере отырып зерделеніп жатыр. Жұмыстың үлкен көлемін талап ететін бұл күрделі процесс жалғаса береді.

– Спорт пандемияға «тізе бүкпеді ме»? Жыл басынан бергі енгізіліп, ұзартылған ­карантин спорттық шараларды біраз тоқтатты. Бұл спорт саласына сөзсіз кері әсерін тигізді ғой.

– Керісінше, карантин кезінде спорт­тың маңызы артты. Себебі денсаулықтың бәрінен маңызды екенін бұрынғыдан да анық түсіндік. Ал денсаулықты мықты ететін, әрине, спорт. Азаматтарды жүйелі дене шынықтырумен айналысуға тарту және салауатты өмір салтын насихаттау – спорт саласының басым бағыты. Осы мақсатта Үкіметтің 2020 жылғы 23 сәуірдегі қаулысымен Дене шынықтыру мен бұқаралық спортты дамытудың кешенді жоспары қабылданды. Алғаш рет Спортшылардың спорттық этикасы әзірленіп, бекітілді.

Спорттық шаралар тоқтатылғанымен, ондағы жұмыстың сапасын арттыруға бағытталған шаралар үздіксіз қолға алынып отырды. Мәселен, спортшыларға, жаттықтырушылар мен жетекшілерге шеттетуге, ақшалай сыйақыларды қайтаруға, Олимпиада ойындарының және басқа жарыстардың жеңімпаздарына берілетін тұрғын үйді қайтарып алуға, өмір бойы материалдық қамтамасыз етуді төлеуді тоқтатуға, спорттық атақтан және атақтан айыруға байланысты әкімшілік және тәртіптік жазалар күшейтілді. Спортшыға допинг қолдануды тағайындаған адамдарға 200 АЕК айыппұл түрінде жауапкершілік жүктеледі.

Спортшылардың допингке қарсы зертханасының, Ұлттық допингке қарсы орталықтың қызметкерлеріне, дене шынықтыру және спорт жөніндегі Республикалық оқу-әдістемелік және талдау орталығының, Спортты дамыту дирекциясының қызметкерлері мен жаттықтырушыларына лауазымдық жалақының 100% мөлшерінде жаңа қосымша ақы белгіленді. Осылайша, олардың жалақысы 2 есеге артты.

2016 жылдан бастап спортшылардың допингке қарсы зертханасы WADA аккре­диттеуінен бас тартты. А.Райымқұлованың басшылығымен министрлік Ұлттық Олимпиада Комитетімен бірлесіп, оны қалпына келтіруде көп жұмыстар атқарды. Бүгінде зертхана ауданы 1700 шаршы метр болатын жаңа ғимаратқа көшірілді, WADA стандарттары мен талаптарына сай келетін заманауи жабдықтар алынды. Бірлескен жұмыс нәтижесінде зертхана WADA аккредиттеуін қалпына келтіруге үміткер болды.

Еліміздің өңірлерінде 100 дене шынықтыру-сауықтыру кешендерінің құрылысы жүргізілуде, олардың ішіндегі 13 кешен 2019 жылы пайдалануға берілді, ал 48 объектті 2020 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарда бар.

Жоғарғы спорт саласында 2021 жылдың 22 шілдесінен 8 тамызына дейін Токиода (Жапония) жазғы Олимпиада ойындарына белсенді түрде дайындық жүргізіліп жатыр. Ұлттық құраманың ­сапында спорттың 30 түрінен ­спортшылар еліміздің намысын қорғайды. Бүгінде спорттың 17 түрінен 42 лицензия жеңіп алдық.

– Туризм тұралап қалмады ма?

– Төл туризмнің дамуына кедергі келтіріп тұрған ең маңызды проблема – инфрақұрылым мен сервис. Туристер дәл осы екі себептен, анығы жолдың жоқ­тығы яки нашарлығынан және қызмет көрсетудің төмендігінен көп көрікті жерлерімізге бармайды. Осыған орай Туристік саланы дамытудың 2025 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасы қабылданды. Қазақстанның туристік картасы жасалды, онда негізгі ТОП-10 тур­дестинация анықталған. ­Бурабай, ­Баянауыл, Алакөл, Балқаш, Каспий теңізінің жағалауы абаттандырылады. Олар­дың инфрақұрылымын дамытуға, жол құрылысына, жол бойындағы ­сервиске, қонақүй кешендеріне, аумақты жай­ластыруға баса назар аударып отырмыз.

Министрлік тарапынан халықаралық туристерді жаппай тарту жұмыстары жалғастырылып келеді. Шетелдік турис­терді тарту үшін «Tax free» қосылған құн салығы қайтару жүйесі енгізілді, e-Qonaq жүйесі әзірленді, визасыз режимге рұқсат беретін елдерінің тізімі 73-ке дейін артты, 30 күнге дейін шетелдіктерді тіркеу тоқтатылды.

Әр саланың тұла бойына қан жүгіртіп, жан бітіретін – сол саланың кәсіби мамандары. Мамандары мықты сала қашанда дамып отырады. Міне, осыны ескеріп, туризм саласының кадрлық әлеуетін арттыру мақсатында Орталық Азияның ежелгі қалаларының бірі – Түркістанда Халықаралық туризм және спорт университетін ашуды қолға алдық. Университет Орталық Азиядағы осы салаға білікті маман даярлайтын алдыңғы қатардағы жоғары оқу орны болмақ. Университет туризм, спорт және қолөнершілік және қалпына келтіру бағыттары бойынша білім береді.

– Жақсы жаңалық екен, ­туризм әлемдегі экономикалық кірісі болғандықтан елімізде біраз жұмыс орны ашылады екен ғой?

– Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Дүниежүзілік туристік ұйым (ЮНВТО) Қазақстанды ең жылдам ­дамып келе жатқан туризм индустриясы бар ТОП-20 елдің қатарына қосып отыр.

Кіріс көзі демекші, мысалы, былтырдың өзінде 148 миллион қытай туристі шет мемлекеттерге қыдырып барып, 130 миллиард АҚШ долларын жұмсаған екен. Осы сандардан-ақ елдегі туризм дамыса қаншама жұмыс орны ашылатынын байқаған боларсыз.

Осындай мүмкіндіктерді қолдан шығарып алмай пайдалануымыз ­керек. Елге шетелден келіп жұмыс істеп, ақшаны алып кететіндерге қарағанда бір апта қыдырып, ақша тастап кететін турис­тер әлдеқайда пайдалы. Өйткені ­туризм – әлемдегі экономикалық кірісі ең жоғары саланың бірі. Көптеген ­мемлекет туризм арқылы елдің экономикалық қуатын күшейтіп, халықтың тұрмысын жақсартып, жұмыссыздықты азайтып, кәсіптік мамандарын арттырып отыр.

– Отандық туризмнің бір саласы – ­тарихи орындар ғой. Шетелдік туристерді тартудың таптырмас жолы да осы болып тұр. Сол бағыттағы жұмыс биыл бәсеңдеп қалмады ма?

– Елбасы Н.Назарбаевтың тапсырмасымен Түркістандағы қарқын алған құрылысты көргенде бәсеңдеу ­туралы сөз қозғаудың өзі қисынсыз. Түркі халықтарының астанасы саналатын киелі шаһарда Қ.Ясауи музейі, «Ұлы Дала Елі» орталығы, музыка мектебі, кітапхана, қолөнершілер орталығы, керуен сарайы, визит-орталықты қайта жаңғырту саласы бойынша құрылыс жұмыстары жүріп жатыр.

Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың 2019 жылғы 30 мамырдағы қаулысымен Абай Құнанбайұлының 175 жылдық ­мерейтойы шеңберінде Семей қаласындағы «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық қорық-музейіне жөндеу жұмыстары жүргізіліп, жан-жағы абаттандырылып, толықтай жаңартылды.

«Рухани Жаңғыру» бағдарламасы аясында өңірлердің тарихи-мәдени объек­тілерінің инфрақұрылымы күшейтілді. Министр А.Райымқұлованың тікелей басшылығымен Қазақстанның киелі жерлері географиясы жобасы аясында еліміздің киелі жерлерінің бірыңғай белдеуін құру жұмыстары жүргізіліп ­жатыр. Тарихи орындарды толық жүйелеу саласында атқарылған ауқымды жұмыс­тардың нәтижесінде жалпы ұлттық маңызы бар 256 объект және жергілікті маңызы бар 575 объект жасақталды.

Сонымен қатар ортағасырлық «Сауран», «Яссы», «Сарайшық», «Баласағұн» және «Бозоқ» қалашықтарын қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Мәселен, ашық аспан астындағы «Бозоқ ескі қалашығы» Ұлттық паркін құрудың ауқымды жобасы іске аса бастады, бұл мақсатта Нұр-Сұлтан қаласының аумағында 412 га жер учаскесін титулдық иеленуге уағдаластыққа қол жеткізілді.

– Карантиннің жағымды жақтары да болды. Мәселен, әлемнің ірі кітапханалары құнды кітаптарды оқуға рұқсат берді, білім беру платформалары қызықты курстарын тегін етті. Осы тәжірибе бізде қаншалықты қолданылды?

–Рас, қазақ «Әр істің қайыры бар» деп жамандықтан да жақсылық күтіп отыратын оптимист халық қой. Карантин кезеңінде Мәдениет және спорт министрлігі 60 млн аса қаралым жинаған көптеген онлайн-жобаларды іске қосты. Айталық, 160-қа жуық республикалық ұйымдардың концерттері мен ­театр қойылымдары көрермен назарына ұсынылды. «Қазақфильм» киностудиясы 223 ұлттық фильмді интернетке жүктеді, кітапхана қорында электронды форматта 60 мыңға жуық әдебиет көшірмелері оқырманға ұсынылды. Еліміздің жетекші музейлері, театрлары, кітапханаларымен концерттердің, спектакльдердің, қойылымдардың, фильмдердің интернет-трансляцияларын ұйымдастырды, сонымен қатар есту қабілеті нашар адамдарға арналған бейне-экскурсиялар, танымал мұражайлар мен туристік бағыттар бойынша арнайы 3D-турлары тегін ұйымдастырылды. Сондай-ақ «Өнерлі өрен» республикалық балалар онлайн-байқауы ұйымдастырылып, өткізілді. #ONLAIN-da bol жобасы аясындағы концерттік ойын-сауық контентінен басқа Министрлік туризм және кітапхана ісі саласында оқыту вебинарлары, мемлекеттік тілді оқыту әдістемесі бойынша онлайн курстар, әліпбиді жетілдіру бойынша онлайн іс-шаралар, БҰҰ-ның 10 тілін оқытатын онлайн курстар өткізді. Бұл онлайн жобалар тоқтаған жоқ, қазірдің өзінде 60-70 арасында онлайн бағдарлама әлеуметтік желілер арқылы күніге өтіп жатыр.

– Киноның айналасында ақшаға қатысты дау көп. Соның басында атақты киностудиямыз тұр. «Қазақфильмнің» басынан бұлт сейілетін күн қашан туады?

– Ақшаға қатысты дауға нүкте қоятын заң қабылданды. Естеріңізге салсақ, өткен жылдың наурыз айында осы салада қабылданған заңнамалық құжат – «Кинематография туралы» заң күшіне енді. Осыған дейін мемлекет қаржысына оңды-солды кино түсіріп үйренгендер жаңа заңдағы талаптарды қабылдай алмай жатыр. Бұл заң уақыт өте келе өзінің тиімділігін көрсетеді.

– Ол қандай тиімділік?

– Біріншіден, осы заңның арқасында кино түсіру құны 25 пайызға арзандады, яғни мемлекеттің ақшасы әр түсірілген кино үшін 25 пайыз үнемделеді. Осы заң қабылданғанға дейін мемлекеттік қолдау қаражатын, мемлекеттік бюджеттен жұмсалған қаржыны қайтару құралдарын саралаудың нақты жүйесі болған жоқ.

Екіншіден, аталған заңға сәйкес Ұлттық киноны қолдау мемлекеттік орталығы құрылды. Бәсекеге қабілетті киноөнім шығару және мемлекеттік қаржыландырудың ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында киножобаларды іріктеу бұдан былай Орталықтың бірнеше кезеңдерден тұратын ашық конкурстар өткізуі арқылы жүзеге асырылады. Қаражат алушылар – тәуелсіз студиялар мен продюсерлер, оның ішінде «Қазақфильм» киностудиясы да ашық конкурстың тең құқылы қатысушысы. Міне, осы қатысушылардың бәрі енді киноөндіріс саласындағы жетекші сарапшылардан, продюсерлерден, режиссерлерден, сарапшылардан, кинотанушылардан тұратын Сараптама кеңесі жүзеге асыратын іріктеуден өтеді. Әрі қарай, жобалар Ұлттық фильмдері мемлекеттік қаржылық қолдау жөніндегі ведомствоаралық комиссияның қарауына жіберіледі. Бұл ашықтық пен талаптың күшейтілуі өз кезегінде мемлекеттік қаражатты бақылауға, отандық киноның сапасын жақсартуға ықпал етеді.

Үшіншіден, мемлекет тарапынан қаржылай қолдауға тек әлеуметтік маңызы бар, ұрпақты рухани және адамгершілікке тәрбиелейтін фильмдер, тарихи жанрдағы және рухты көтеретін патриоттық ­кинолар ие болады. Мемлекеттің ақшасы бұрынғыдай көрінген киноға рәсуа ­болмайды.

Төртіншіден, елімізде прокаттайтын компанияларға қойылатын талаптар күшейтілді. Айталық, ел аумағына кірген фильмді қазақ тіліне аудару тұрғысында, дубляждау, болмаса субтитрлеу немесе фильмдерге кадрдан тыс аударма жасауға міндетті. Төл туындыларымызды мемлекеттік тілде прайм-тайм уақытында көрсету мәселесі шешімін тапты.

Жалпы «Қазақфильмнің» басынан бұлт қашан сейіледі?» дегеннен гөрі «Біз сол үшін не істеп жатырмыз?» деген сұрақ көбірек мазалауы керек. Өйткені ұлттық киноөндірісті дамытуда «Қазақфильмнің» рөлі орасан. Ақыры көтерген екенбіз, енді осы сұраққа жауап бере кетейік.

Біріншіден, бірнеше жыл бұрын осы атақты «Қазақфильм» студиясы жекешелендіруге жататын нысандардың тізіміне кіріп кетті. Сәл болмағанда мемлекеттің уысынан шығып кетуге шақ қалды. 2019 жылдың қазан айында Министрліктің араласуымен бұл тізімнен алынды. Енді «Қазақфильм» жекешелендіруге жатпайды. Бұл министр Ақтоты Райымқұлованың тікелей еңбегі деп білемін.

Екіншіден, Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау мақсатында 2021-2023 жылдарға арналған «Қазақфильм» киностудиясын жаңғырту жөніндегі Жол картасының жобасы әзірленді. Аталған жоба аясында киностудияны заманауи кино түсіру және монтаждау жабдықтарымен техникалық қайта жарақтандыруды, мамандандырылған көлік сатып алу, инженерлік желілер мен ғимараттарға күрделі жөндеу жүргізуді, сондай-ақ түсіру алаңын салып, киностудияны кәсіпорынға айналдыру көзделген. Бұл бізге не береді? Фильмдер өндірісі саласында киностудияның қуаттылығы жылына 100 картинаға дейін кеңейтіледі, соның есебінен ішкі ұлттық өнімнің ұлғаюы, сондай-ақ киностудияның дотациядан Қазақстанның донорлық кәсіпорнына айналуы күтілуде. Осының барлығы отандық киноөнімнің сапасын арттыруға және тікелей шетелдік инвестицияларды тартуға ықпал етеді.

– Фильм демекші, қазір қоғамда қызу талқыға түскен туынды «Борат-2» болып тұр. Бұған не дейсіз? Түсірушілер Қазақстан туралы киноны Қазақстанда көрсеткісі келетін шығар...

– Негізі «қара пиар да – пиар» ­деген сөз бар ғой. Сол себепті көргіміз келмейтін дүниеге жарнама жасаудың қажеті жоқ. Десе де, ұлттың намысына тиген жағдайға үнсіз қалу қиын. Сіздің сұрағыңызға, меніңше, ведомство басшысы А.Райымқұлова нақты әрі дер кезінде жауап берді. Министр айтқандай, фильмді Қазақстанда прокатқа шығару куәлігіне өтініш берілсе, министрлік тиісті шара қолданып, қарсылық білдіре алады. Себебі аталған фильмде еліміздің Конституциясынан бастап, қолданыстағы бірнеше заңға қайшы әрекеттер көрсетілген. Бәрінен бұрын біз былтыр қолданысқа енгізген «Кинематография туралы» заң – «Борат-2»-нің қазақстандық кинотеатрларға таралуына тосқауыл тұра алатын бірінші құжат. Өйткені осы заңның 7-бабында: «Егер фильмнің мазмұны Республиканың конституциялық құрылысын күштеп өзгертуді, тұтастығын бұзуды, мемлекеттің қауіпсіздігіне нұқсан келтіруге бағытталған жағдайда, бас тартады» делінген. Туымызды қорлау – мемлекеттің қауіпсіздігіне нұқсан келтіру емей немене? Егемен елдің белгісі – мемлекеттік рәміздер емес пе! Сондықтан фильмді көрсетуге рұқсат беру мүмкін де емес.

– Кинодан анимацияға ауыссақ. Телефонмен туған бүгінгінің балаларын мультфильм, жалпы экран тәрбиелеп ­жатыр. Анимация бізде әлі кенжелеп тұр. Сондықтан жаңа өнім шығарудан гөрі дайынын аударған тиімді. Бірақ осының өзі қолға алынбай жатыр. Бала «экранын» қашан қазақшалаймыз?

– Кешегі бабаларымыз бүгінгі біз үшін еліміз бен жерімізді жаудан қорғап қалды. Солардың арқасында тәуелсіз елде өмір сүріп жатырмыз. Дегенмен, қауіп-қатерсіз күн кешіп жүрміз деуге келмейді. Бұл жайбасарлық, ең ақыры болашаққа деген немқұрайлылық болар еді. Бабаларымыз секілді біздің де ертеңгі ұрпақ алдындағы жауапкершілігіміз бар. Олардың қазіргі тәрбиесіне болашақта біз жауап береміз. Қазіргі күресіміз – үй іші қазақша сөйлесе де тілі шұбарланып бара жатқан балалардың кіршіксіз жан дүниесін, тілінің тазалығын сақтау, қорғау. Осы бағытта біз былтыр балалардың сұранысындағы өнімдерді жаппай қазақшалауды қолға алдық. Балалар мен жасөспірімдердің қай арналарды көретінін, қандай өнімдерді тамашалайтынын зерттедік. Қазіргі таңда осы мәселе бойынша Ақпарат және қоғамдық даму министрлігімен бірлескен жұмыс қолға алынып жатыр. Ойға алғанымыз іске асса, Қазақстан аумағында қандай да бір мультфильмді бала интернеттен іздесе, алдымен қазақшасы шығады; шетелдік бірқатар танымал телеарналар өнімдерімен қазақшаланады; маңыздысы балалардың тілі тазарады.

– Президент биылғы Жолдауында тәрбиенің түйткілдеріне тоқталып, талантты жастарды қолдау мәселесін көтерді. Таланттарды қалай қолдаймыз?

– Иә, мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің 2020 жылғы 1 қыркүйектегі «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Қазақстан халқына Жолдауында балалардың шығармашылық әлеуетін дамытуға ерекше назар аударды. Президент айтқандай, бүгінгідей аумалы-төкпелі заманда балалардың күш-жігері мен қызығушылығын дұрыс арнаға бағыттау аса маңызды. Өйткені балалар – мемлекетіміздің болашағы. Сондықтан Мемлекет Басшысының Жолдауын іске асыру жөніндегі Жалпыұлттық іс-шаралар жоспары шеңберінде Мәдениет және спорт министрлігі алдында «балалар үйірмелерінің» қызметін қалпына келтіру міндеті қойылды. Осы міндеттерді орындау үшін Білім алушылардың, тәрбиеленушілер мен мамандардың жан-жақты қажеттіліктерін қанағаттандыру, азаматтық өзіндік сананы, жалпы мәдениетті, салауатты өмір салтын қалыптастыру және бос уақытты мазмұнды ұйымдастыру мақсатында тегін қосымша білім беру және жан басына нормативтік қаржыландыру мәселесі пысықталуда. «Білім туралы» Заңына тиісті түзетулер енгізу, сондай-ақ Білім және ғылым министрлігімен, Бала құқықтары жөніндегі уәкіл Аружан ­Саинмен бірлесіп қосымша білім беруді жан басына нормативтік қаржыландыру шаралары туралы мәселе қаралып жатыр.

– Жақсы, тиісті заңдар түзетіліп, қаржы қарастырылады делік. Бірақ заң бойынша мәдениет ұйымдарының балаларға қосымша білім беруді қамтамасыз ету құзыреті жоқ қой...

– Өте өзекті мәселені көтеріп отырсыз. Заңға тиісті өзгерістер енгізілгеннен кейін заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерге түзетулер енгізіледі және Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытуды, орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беруді, сондай-ақ жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруді жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыру әдістемесіне ұқсас Қосымша білім беруді жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландырудың әдістемесі әзірленеді. Онда есептеу алгоритмдері, жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыру көлемі және жергілікті бюджеттен қаржыландырудың нақты тетіктері айқындалады. Бұл өз кезегінде мәдениет ұйымдарына қосымша білім беру бағдарламаларын (балалар мен жасөспірімдер шығармашылығын, мәдениет пен өнер саласындағы бейімділіктер мен қызығушылықтарды дамыту) іске асыруға құқық береді, балалармен және жасөспірімдермен жұмысты жандандыруға, сондай-ақ мәдениет объектілерін пайдалану тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

– Жақсы жоспар екен. Бірақ бізде көбіне жоспар да, жалпы қандай да бір стратегиялық құжаттағы мақсат-міндеттер де өз деңгейінде орындала бермейді ғой. Сөз бен істің арасын жақындату үшін үкіметке не істеу керек?

– Жалпы үкімет үшін жауап бере алмаймын. Ал үкімет мүшесі – министрдің кеңесшісі ретінде жұмысыма байланысты жауап берейін. Мәдениет пен спорт саласында соңғы жылдары көптеген маңызды заңдар қабылданды. Олардың орындалуы – шынтуайтында сол заңдардан да маңызды. ­Демек, заңды қабылдап қою аз, ондағы талаптардың орындалуын қадағалау да жүйелі жолға қойылуы қажет. Айталық, министрлікке қарасты салалардағы заң бұзушылықтарды анықтап, прокуратураға түрлі деңгейлі (әкімшілік, қылмыстық) іс қозғауға жолдап отыратын мәдениет және спорт ­инспекциясы болуы ­керек. Ондағы ­инспекторлар, мысалы, қабылданғалы жатқан «Фонограмма туралы» заңның, қоғамдық орындарда қазақ тілі нормаларының, допингке қатысты немесе туризм саласындағы киелі орындар мен жәдігерлердің сақталуы, сондай-ақ оған келіп, көрушілерге қойылатын талаптардың орындалуын қадағалауы тиіс. Бұл тәжірибе дамыған елдерде бар.

– Мемлекеттік мүддеге қызмет ете беріңіз! Әңгімеңізге рақмет!

– Сіздердің басылым да өміршеңдігін жоғалтпай, халықтың сүйікті газетіне ­айнала берсін!

Сұхбаттасқан

Қарагөз Сімәділ

 

«Ана  тілі» газеті

793 рет

көрсетілді

40

пікір

Біздің Telegram каналына жазылыңыз

алдымен сізді қызықтыратын барлық жаңалықтарды біліңіз

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Сіздің электронды пошта жарияланбайды. Қатарды міндетті түрде толтырыңыз *

Koslikk

04 Қараша, 2020

comfortis without vet prescription <a href=" https://edcanada24.com/# ">viagra</a> how much will generic viagra cost is there a generic for viagra https://edcanada24.com/ viagra without doctor prescription amazon

Ava

13 Қараша, 2020

在武漢購買偉哥 buy drugs https://7porno.net/

Jeff

08 Желтоқсан, 2020

виагра аналоги виагра таблетки Или тут https://pornositexxx.com/

Cristine

09 Желтоқсан, 2020

sildenafil generic sildenafil

Felicia

14 Желтоқсан, 2020

Выкажите компаньону, какой-никакие именно ласки вам приятны. Такая забава совсем волнует, в особенности мужчин, кроме того, наверное эмоционально совсем сближает пару. Каким бы ни был недалёким и родимым человек – любой из нас неповторим и владеет свои эрогенные зоны и остановки возбуждения. Никак не стыдитесь явить, будто вам мило – у вас совсем благодарный зритель. Сейчас о времени. Если в течение нескольких лет существовать в монотонном графике, где нет пространства инстинктивности и новым открытиям, сексуальное хотение может активизировать слабнуть само собой. Так что старайся освобождаться от привычки и отыщи часик на любовное времяпровождение с супругом с утра, во время обеденного интервала, а еще никак не довольствуйся одним половым актом, ежели вы пара желаете расширения. Никак не стыдись говорить о сексе и дискуссировать с супругом любовные моменты – этак возникает дополнительный степень доверия, а ему наверняка придутся сообразно душе твои фантазии. Важно! Убедись, будто вы пребывайте одни и никто никак не прервет вас «на самый-самом увлекательном месте», а также заранее позаботься о гигиене. «Половой акт – это самая только небольшая часть сексапильных отношений. Эротические материалы и аксессуары еще приветствуются, ежели учитывается единодушие двух партнёров. Качественные эротические и даже порнографические материалы содействуют расширению теоретического и эмоционального опыта человека, только они разные для каждого возраста», - что психотерапевт. Сексапильные забавы На данном селе большая часть дам традиционно задумывается: наверное точно никак не для нас/ его наверное не введёт/ мы будем ощущать себя неудобно/ как это вообщем (необходимое выделить). Ежели ты подумала, как совершить мужу приятное в интимном намерении, стремимся разогнать твои колебания: ролевые забавы — это самая не только халатик медсестрички или какая-или другая униформа (но и данные варианты располагают пространство быть!). Попробуйте вместе с супругом закрутить какой-либо сценарий, в котором вы пара будете ощущать себя необычно, но в то ведь время довольно уверенно. http://www.wangdaitz.com/space-uid-101020.html

Cathryn

14 Желтоқсан, 2020

Выкажите компаньону, какой-никакие конкретно ласки вам милы. Такая игра очень возбуждает, в особенности парней, кроме такого, наверное эмоционально очень сводит пару. Каким бы ни существовал близким и родимым человек – любой из нас неповторим и имеет свои эрогенные зоны и остановки возбуждения. Не стесняйтесь представить, будто вам мило – у вас очень благодарный зритель. Теперь о медли. Если в течение нескольких лет жить в монотонном графике, в каком месте отсутствует места спонтанности и новым открытиям, сексапильное хотение имеет возможность активизировать слабнуть само собой. Этак будто старайся освобождаться от рутины и отыщи часик на любовное времяпрепровождение с супругом утром, во время обеденного интервала, а еще не ограничивайся одним половым актом, если вы пара желаете расширения. Не стесняйся разговаривать о сексе и дискуссировать с супругом любовные моменты – так появляется дополнительный уровень доверия, а ему наверное придутся по душе твои выдумки. Принципиально! Удостоверься, будто вы находитесь одни и никто не прервет вас «на самый-самом интересном местечке», а еще заблаговременно позаботься о гигиене. «Половой акт – самая лишь малая лагерь сексуальных отношений. Эротические которые были использованы и девайсы также приветствуются, ежели учитывается единодушие двух партнёров. Качественные эротические и даже безнравственные которые были использованы способствуют продолжению теоретического и чувственного эксперимента человека, только они разные для всякого возраста», - что психотерапевт. Сексапильные забавы На данном месте большая часть дам традиционно думает: наверное буквально не для нас/ его это самая не введёт/ мы будем ощущать себя неловко/ как самая вообще (нужное подчеркнуть). Ежели ты подумала, как совершить мужу приятное в интимном плане, стремимся развеять твои сомнения: ролевые игры — это самая никак не лишь халатик медсестрички либо какая-или другая униформа (однако и данные варианты имеют место существовать!). Попробуйте вместе с мужем закрутить какой-либо сценарий, в котором вы оба будете ощущать себя необычно, однако в то ведь время довольно уверенно. http://www.sasksun.com/home.php?mod=space&uid=1052412&do=profile

Scotty

14 Желтоқсан, 2020

Явите компаньону, какой-никакие конкретно ласки вам приятны. Таковая игра совсем возбуждает, в особенности парней, кроме такого, наверное чувственно очень сводит пару. Какой-никаким бы ни существовал недалёким и родным человек – любой из нас неповторим и владеет собственные эрогенные зоны и точки побуждения. Никак не стыдитесь явить, будто вам приятно – у вас очень благодарный созерцатель. Сейчас о медли. Ежели в течение нескольких лет существовать в однообразном графике, где недостает пространства инстинктивности и новоиспеченым открытиям, сексуальное хотение имеет возможность начать угасать само собой. Этак что пытайся избавляться от рутины и выищи часик на любовное времяпровождение с супругом с утра, во время обеденного интервала, а также не ограничивайся одним половым документом, если вы пара желаете продолжения. Не стыдись сказать о сексе и обсуждать с супругом интимные моменты – так возникает доп степень доверия, а ему наверняка придутся сообразно душе твои выдумки. Важно! Убедись, будто вы пребывайте одни и никто никак не прервет вас «на самом интересном пространстве», а также заблаговременно позаботься о гигиене. «Половой документ – это только небольшая часть сексапильных отношений. Эротические материалы и аксессуары также приветствуются, если учитывается единодушие обоих партнёров. Качественные эротические и в том числе и безнравственные материалы содействуют расширению абстрактного и эмоционального опыта человека, только они разные для каждого возраста», - что психотерапевт. Сексуальные забавы На данном местечке большинство женщин традиционно задумывается: наверное буквально никак не для нас/ его это никак не введёт/ мы будем ощущать себя неудобно/ как наверное вообще (нужное подчеркнуть). Если ты подумала, как совершить супругу милое в любовном плане, устремляемся разогнать твои сомнения: ролевые забавы — это не только халат медсестрички либо какая-либо другая униформа (но и данные варианты имеют село быть!). Попробуйте совместно с супругом закрутить какой-или сценарий, в котором вы оба будете ощущать себя необычно, однако в то ведь время достаточно твердо. http://board.nanospy.cc/profile.php?id=368275

Janette

14 Желтоқсан, 2020

Выкажите партнеру, какой-никакие именно ласки вам милы. Таковая игра очень возбуждает, особенно парней, кроме такого, это самая чувственно совсем сближает пару. Каким бы ни существовал близким и родимым человек – любой из нас неповторим и владеет собственные эрогенные зоны и точки побуждения. Не стесняйтесь представить, что вам мило – у вас совсем признательный зритель. Сейчас о медли. Если в движение нескольких лет существовать в однообразном графике, где недостает местечки инстинктивности и новоиспеченым изобретениям, сексапильное желание имеет возможность начать слабнуть само собой. Этак что пытайся освобождаться от рутины и выищи часик на интимное времяпрепровождение с мужем с утра, во время обеденного интервала, а еще никак не довольствуйся одним половым актом, если вы пара хотите расширения. Не стесняйся разговаривать о сексе и дискуссировать с мужем интимные моменты – этак возникает доп уровень доверия, а ему наверняка придутся сообразно душе твои выдумки. Важно! Удостоверься, что вы находитесь одни и никто не прервет вас «на самом увлекательном пространстве», а также заранее похлопочи о гигиене. «Половой документ – самая лишь небольшая дробь сексапильных взаимоотношений. Эротические которые были использованы и аксессуары также приветствуются, если учитывается единодушие двух партнёров. Высококачественные эротические и в том числе и порнографические которые были использованы содействуют продолжению теоретического и чувственного опыта человека, но они различные для всякого возраста», - отмечает психотерапевт. Сексапильные забавы На этом местечке большая часть женщин обычно задумывается: это буквально не для нас/ его это никак не заведет/ мы будем ощущать себя неловко/ как это самая вообще (нужное подчеркнуть). Ежели ты задумалась, как изготовить мужу приятное в интимном намерении, устремляемся разогнать твои колебания: ролевые игры — это самая никак не только халат медсестрички либо какая-либо иная униформа (однако и данные варианты располагают место существовать!). Попробуйте совместно с супругом закрутить какой-или сценарий, в котором вы пара будете чувствовать себя необычно, однако в то ведь время довольно уверенно. http://www.ojiek.com/home.php?mod=space&uid=341456&do=profile&from=space

Carolyn

14 Желтоқсан, 2020

Выкажите партнеру, какой-никакие именно ласки вам милы. Таковая игра совсем волнует, в особенности мужчин, кроме того, это самая эмоционально очень сводит пару. Каким бы ни существовал близким и родным человек – любой из нас уникален и владеет собственные эрогенные зоны и крапинки побуждения. Не стесняйтесь явить, что вам славно – у вас очень признательный созерцатель. Теперь о времени. Если в движение нескольких лет существовать в однообразном графике, где нет места спонтанности и новым изобретениям, сексапильное хотение может активизировать слабнуть само собой. Так будто старайся освобождаться от привычки и выищи часик на интимное времяпрепровождение с мужем с утра, во время обеденного перерыва, а еще не довольствуйся одним половым документом, если вы оба хотите расширения. Не стыдись говорить о сексе и дискуссировать с мужем любовные факторы – этак появляется доп уровень доверия, а ему наверное придутся сообразно душе твои фантазии. Важно! Убедись, что вы пребывайте одни и никто никак не прервет вас «на самом интересном пространстве», а еще заблаговременно позаботься о гигиене. «Половой акт – самая только небольшая дробь сексапильных взаимоотношений. Эротические которые были использованы и девайсы еще приветствуются, ежели учитывается согласие двух партнёров. Качественные эротические и в том числе и порнографические использованные материалы содействуют продолжению абстрактного и чувственного опыта человека, только они различные для всякого возраста», - что психотерапевт. Сексуальные игры На данном месте большинство дам традиционно думает: это самая точно никак не для нас/ его наверное не заведет/ мы станем ощущать себя неловко/ как самая вообщем (необходимое подчеркнуть). Ежели ты подумала, как свершить супругу приятное в любовном намерении, стремимся разогнать твои колебания: ролевые забавы — это самая никак не только халат медсестрички или какая-либо другая униформа (однако и данные варианты имеют место быть!). Попытайтесь совместно с супругом закрутить какой-никакой-или сценарий, в котором вы оба будете чувствовать себя необычно, но в то же время достаточно уверенно. http://www.11lu.net/home.php?mod=space&uid=844660&do=profile&from=space

Fred

14 Желтоқсан, 2020

админ фапхаба выебан админ фапхаба выебан

Rodger

16 Желтоқсан, 2020

generic sildenafil Generic Viagra

Tahlia

16 Желтоқсан, 2020

Viagra costs generic sildenafil

Abby

16 Желтоқсан, 2020

viagra generic viagra prices

Kathleen

21 Желтоқсан, 2020

Buy Viagra or generic sildenafil 女性偉哥

imuidiluquyj

23 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin 500mg Capsules <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Amoxicillin 500mg Capsules</a> edu.gzew.kazgazeta.kz.ebr.id http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

alavonimuutu

23 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Buy Amoxicillin <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Buy Amoxicillin Online Without Prescription</a> uwh.vgzm.kazgazeta.kz.orc.qv http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

abijulifola

23 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Amoxicillin Online</a> izi.tats.kazgazeta.kz.qpd.nv http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

uyajakevij

23 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin No Prescription <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Buy Amoxicillin Online</a> utn.gqos.kazgazeta.kz.cnv.ot http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

uloiladebajw

23 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin Without Prescription <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Amoxicillin</a> nyo.uwmr.kazgazeta.kz.xsx.po http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

efolenezoh

23 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin Online <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Buy Amoxicillin Online</a> bby.trzm.kazgazeta.kz.krb.lc http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

epoxadinuxrew

24 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin 500mg <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Amoxicillin No Prescription</a> swp.jvyf.kazgazeta.kz.lyu.cu http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

efiqufeb

24 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin 500mg <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Buy Amoxicillin</a> xeg.okph.kazgazeta.kz.ydk.dd http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

eocaqavek

24 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Buy Amoxicillin Online <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Amoxicillin 500 Mg</a> fjn.vmnh.kazgazeta.kz.uev.ar http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

upuhope

24 Желтоқсан, 2020

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin 500mg <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Buy Amoxil Online</a> msj.ghyg.kazgazeta.kz.uhq.zt http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

Noella

24 Желтоқсан, 2020

Выкажите партнеру, какой-никакие конкретно ласки вам милы. Таковая забава очень возбуждает, особенно парней, кроме такого, самая чувственно совсем сводит пару. Каким бы ни был близким и родимым человек – каждый из нас неповторим и владеет свои эрогенные зоны и остановки побуждения. Не стесняйтесь явить, будто вам приятно – у вас очень благодарный созерцатель. Сейчас о времени. Ежели в течение нескольких лет существовать в однообразном графике, где недостает пространства спонтанности и новоиспеченым открытиям, сексапильное хотение имеет возможность инициировать слабнуть само собой. Этак будто старайся избавляться от привычки и сыщи часик на интимное времяпрепровождение с мужем утром, во время обеденного интервала, а также никак не довольствуйся одним половым документом, если вы оба желаете расширения. Никак не стыдись говорить о сексе и дискуссировать с супругом интимные моменты – этак возникает дополнительный степень доверия, а ему наверное придутся по душе твои выдумки. Принципиально! Удостоверься, будто вы пребывайте одни и никто никак не прервет вас «на самый-самом интересном местечке», а еще заблаговременно похлопочи о гигиене. «Половой акт – это самая лишь малая часть сексуальных взаимоотношений. Эротические материалы и аксессуары еще приветствуются, если учитывается единодушие двух партнёров. Качественные эротические и в том числе и безнравственные которые были использованы содействуют расширению теоретического и эмоционального опыта человека, но они разные для всякого возраста», - отмечает психотерапевт. Сексапильные игры На этом месте большинство женщин обычно задумывается: самая точно не для нас/ его наверное никак не заведет/ мы будем ощущать себя неловко/ как это самая вообщем (необходимое выделить). Если ты задумалась, как сделать мужу милое в интимном плане, стремимся разогнать твои колебания: ролевые игры — это самая не только халатик медсестрички или какая-либо иная униформа (но и эти варианты имеют село быть!). Попытайтесь совместно с супругом закрутить какой-никакой-либо сценарий, в котором вы оба будете ощущать себя необычно, однако в то же время достаточно уверенно. http://davidemorris.qhub.com/member/2303807

Kirk

26 Желтоқсан, 2020

Viagra costs 免費偉哥

oqujeeriqey

01 Қаңтар, 2021

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin 500mg Dosage <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Buy Amoxil Online</a> boy.hspw.kazgazeta.kz.bpw.qp http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

ikotecat

01 Қаңтар, 2021

http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/ - Amoxicillin 500mg Capsules <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/">Amoxicillin</a> njf.ffzs.kazgazeta.kz.vhs.rw http://mewkid.net/when-is-xuxlya2/

Mickey

12 Қаңтар, 2021

Представьте компаньону, какие именно ласки вам приятны. Таковая забава совсем возбуждает, в особенности мужчин, кроме такого, самая чувственно очень сближает пару. Каким бы ни существовал недалёким и родным человек – любой из нас уникален и имеет собственные эрогенные зоны и точки побуждения. Не стыдитесь явить, будто вам мило – у вас совсем благодарный созерцатель. Сейчас о медли. Если в движение нескольких лет существовать в однообразном графике, где нет сёла спонтанности и новым открытиям, сексапильное хотение может начать угасать само собой. Так будто пытайся освобождаться от привычки и отыщи часик на интимное времяпровождение с мужем утром, во время обеденного перерыва, а еще не ограничивайся одним половым документом, если вы оба желаете расширения. Не стесняйся говорить о сексе и обсуждать с мужем любовные моменты – этак возникает дополнительный уровень доверия, а ему наверное придутся по душе твои выдумки. Важно! Убедись, что вы находитесь одни и никто не прервет вас «на самом интересном месте», а еще заранее позаботься о гигиене. «Половой акт – наверное лишь малая лагерь сексуальных отношений. Эротические которые были использованы и девайсы еще приветствуются, ежели предусматривается согласие двух партнёров. Качественные эротические и даже порнографические использованные материалы способствуют продолжению абстрактного и чувственного опыта человека, однако они различные для каждого возраста», - что психотерапевт. Сексуальные забавы На этом селе большинство дам традиционно думает: самая буквально никак не для нас/ его это не заведет/ мы станем чувствовать себя неудобно/ как самая вообщем (нужное подчеркнуть). Если ты задумалась, как изготовить мужу милое в любовном плане, устремляемся развеять твои колебания: ролевые игры — это никак не только халатик медсестрички либо какая-либо иная униформа (но и данные варианты располагают место быть!). Попробуйте вместе с мужем закрутить какой-никакой-либо сценарий, в котором вы пара будете ощущать себя необычно, однако в то же время довольно уверенно. http://krishnaengravers.com/index.php/component/k2/itemlist/user/765418

Kenneth

14 Қаңтар, 2021

Бесплатные порно ролики только на этом сайте pornosvinka.cc

Max

24 Қаңтар, 2021

Generic Viagra Buy Viagra or generic sildenafil

Margarita

24 Қаңтар, 2021

Viagra costs buy viagra

Dorine

24 Қаңтар, 2021

я ебал админа faphub.tv админ фапхаба выебан

acisoyucetiho

30 Қаңтар, 2021

http://mewkid.net/when-is-xuxlya3/ - Buy Amoxicillin Online <a href="http://mewkid.net/when-is-xuxlya3/">Buy Amoxicillin Online Without Prescription</a> fpr.hyqk.kazgazeta.kz.wci.qn http://mewkid.net/when-is-xuxlya3/

Jed

09 Сәуір, 2021

Buying drugs buy drugs online

Gale

09 Сәуір, 2021

low cost Viagra Order Viagra

Melody

09 Сәуір, 2021

Viagra kopen Buy genuine Viagra tablets online

Amee

09 Сәуір, 2021

buy drugs online VIAGRA 50MG

Wilton

07 Мамыр, 2021

Viagra without a prescription Viagra without a prescription 在武漢購買偉哥 buy drugs online

tqfpszngm

23 Маусым, 2021

-- tqfpszngm http://www.giz3490x7s8twc1842fsq7225caqq8u3s.org/ [url=http://www.giz3490x7s8twc1842fsq7225caqq8u3s.org/]utqfpszngm[/url] <a href="http://www.giz3490x7s8twc1842fsq7225caqq8u3s.org/">atqfpszngm</a>